|
Bal doğanın en çalışkan varlıkları olan bal arılarının çiçeklerden ve bazı ağaçların(çam, vb.)salgılarından topladıkları bal özü’nü (nektarı) vücutlarındaki özel maddeler yardımıyla işlemesi sonucu oluşan, enzimler, vitaminler, mineraller ve amino asitler bakımından çok zengin içinde bakteri barındırmayan, mucize bir besindir.
Bal,çiçek balı ve salgı balı olmak üzere ikiye ayrılır. Çiçek Balları : Akasya, Ayçiçeği, Geven, Ihlamur, narenciye, Pamuk vb. ballardır. Salgı Balları : Çam, vb. ballardır.
BALIN FİZİKSEL ve KİMYASAL ÖZELLİKLERİ Balın fiziksel ve kimyasal özelliği; balın toplandığı çiçeklere, o bölgenin iklimine, toprağına, yüksekliğine ve arıcının üretim yöntemine bağlıdır. Nektarın bala çevrildiği sırada başlıca değişiklikler çok miktarda suyun buharlaşarak uzaklaşmasıyla oluşmaktadır. Nektarda glikoz (üzüm şekeri), fruktoz (meyve şekeri) ve sakkaroz (çay şekeri) olmak üzere üç çeşit şeker vardır. Bunlar içinde önemli olan glikoz ve fruktozdur. Sakkaroz ise çok düşük orandadır. Nektarda bulunan sakaroz arının çıkardığı boğaz bezi öz suyu etkisiyle bal arısı mideciğinde parçalanarak glikoz ve fruktoz şekerine dönüşür. Böyle bir dönüşmeye inversiyon adı verilir.
BALIN TADI ve AROMASI Balın gerek tadı ve gerekse aroması tamamen hammadde olan nektardan gelir. Bala koku ve aromayı veren içindeki esanslı maddelerdir.
BALIN RENGİ Açık renkli beyaz, sarı ve koyu esmer renge kadar çok çeşitli renkte ballar vardır. Balların rengi doğrudan doğruya bitki türüne ve nektar çeşidine bağlıdır.
BALIN DURULUĞU Bu özellik balın içindeki su oranı ve hava habbecikleri ile ilgilidir.
BALIN AKICILIĞI Viskozite denilen balın akıcılık ve yapışkanlık özelliği vardır. Koyu, yavaş akan ve sıkı bünyeli bir balın viskozitesi yüksektir. Açık renkli ve gevşek bünyeli ballarda viskozite azdır.
BALIN BAKTERİSİD (BAKTERİ ÖLDÜRÜCÜ) NİTELİKLERİ Balın bakterisitliği yüksek dozajda şeker kapsadığından(%80’e yakın) ileri gelmektedir. Balın diğer bakterisitliği onun asit reaksiyonuna bağlıdır, çünkü onun içerisinde bulunan organik asitler bakterilerin üremesini engeller. Bu da balın antimikrobik özelliğini göstermektedir.
BALIN BİLEŞİMİ Kimyasal bileşimi bakımından bal, çok kez fruktozu fazla olan koyu bir invert şeker sulu çözeltisi gibi olup içinde az miktarda sakkaroz, dekstrin, azotlu maddeler, enzimler, anorganik kokulu ve boyar maddeler, uçucu yağlar, organik asitler, mum ve polen taneleri bulunur. Balın temel bileşimi karbonhidrattır.
100 gr balda enerji ve besin öğeleri
| Enerji |
| Su |
| Karbonhidrat (toplam) |
| Fruktoz |
| Glikoz |
| Maltoz |
| Sakkaroz | |
|
304 |
|
17,1 |
|
82,3 |
|
38,5 |
|
31 |
|
7,2 |
|
1,5 | |
|
Vitaminler
| Thiamin |
| Riboflavin |
| Niasin |
| Pantotenik asit |
| B6 |
| Askorbik asit (vit.C) | |
|
0,006 |
|
0,06 |
|
0,36 |
|
0,11 |
|
0,32 |
|
2,2-2,4 | |
|
Mineraller
| Kalsiyum |
| Bakır |
| Demir |
| Magnezyum |
| Fosfor |
| Potasyum |
| Sodyum |
| Çinko |
| Manganez | |
|
5 |
|
0,003-0,1 |
|
0,06-1,5 |
|
1,2-168 |
|
6 |
|
5 |
|
5 |
|
0,3-0,4 |
|
0,02-0,4 | |
| mgr |
| mgr |
| mgr |
| mgr |
| mgr |
| mgr |
| mgr |
| mgr |
| mgr | |
BALDA KRISTALİZASYON Kristalizasyon homojen bir evrede katı parçacıkların oluşturduğu temel işlemdir. Balın kristalleşmesi, balın bozulması demek değildir. Arı balının kristalleşmesi tamamen doğal bir olaydır. Bu olayın oluşumu glikozun kristalleşmesiyle başlar. İyi kaliteli bal her zaman iyi, sık ve düzenli biçimde kristalleşir. Kristalleşme balın niteliklerine etki yapmaz. Balın besin niteliği bozulmadan kalır. Zamanın geçmesiyle ve soğuk mevsimin yaklaşmasıyla hemen bütün ballarda bir şekerleşme hali görülür. Bal en kolay 13-15 °C arasında kristalleşmektedir
BALIN KRİSTALİZASYONUNUN ÖNLENMESİ Isıtma kristalleri çözer. Ancak ısıtma gerekli önlemler alınmadan yapılırsa balın rengine, tadı ve aromasına zara verebilir. Bu zarar, ısıtılmanın gereğinden fazla sürede yapılmasından veya gereğinden yüksek sıcaklıklarda uygulanmasından olabilir. Kristalleşen balı, 45°C sıcak suda yaklaşık 2-3 saat bekleterek çözebilir yada doğal haliyle afiyetle yiyebilirsiniz. |